به گزارش پایگاه خبری دیار سید از هشت دی ؛ ایران و در مقیاس جغرافیایی کوچکتر گیلان مهد مفاخر بزرگ علمی، فرهنگی و اعتقادی است؛ اگر به تاریخ شفاهی نقطه نقطه گیلان مراجعه کنید به علمای بزرگی روبرو میشوید که شاید خیلی کم نامشان بر سر زبانها افتاده؛ اما این افراد در دوران زیست خودشان، از بزرگان، عالمان و عارفان زمان بودند؛ ولی این روزها بهخاطر فراوانی دادههای درست و نادرست، یاد این عزیزان در بقچهای روی طاقچه گوشه اتاق گماشته شده است.
«علامه سید محمدباقر موسوی شفتی» و «علامه میرزا ابوالقاسم بن محمدحسن شفتی قمی» دو تن از بزرگان شفت گیلان هستند که در زمانه و عصر زیست خودشان منشأ اثرات و برکات فراوان برای جامعه ایرانی و اسلامی بودند؛ اما به مرور زمان و به دلیل کندی حافظه اجتماعی، به بیتوته فراموشی سپرده شدند.
«علامه سید محمدباقر موسوی شفتی» که بر اساس دادههای آماری بین این سالها (۱۱۷۵-۱۲۶۰ق) میزیسته، از ثروتمندترین و بانفوذترین علمای ایران در عهد قاجار یعنی قرن دوازدهم و سیزدهم هجری بود.
سید شفتی تحصیلات علمیاش را در کربلا، نجف، کاظمین، قم و کاشان گذراند و از محضر اساتیدی چون وحید بهبهانی، سید مهدی بحرالعلوم، کاشف الغطاء، ملا مهدی نراقی و دیگران بهرهمند شد و به درجه اجتهاد رسید.
این سید گیلانی بخش مهم زندگیاش را در اصفهان گذرانید و به تدریس اشتغال داشت و به خاطر نفوذ و ثروت بسیار فعالیتهای مذهبی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی زیادی داشت و از جمله آنها ساخت یکی از بزرگترین مساجد جهان به نام مسجد سید در اصفهان و اجرای حدود الهی و مقابله با ظلم حکام بود.
آنطور که روایت شده؛ سید محمدنقی از نوادگان امام موسی بن جعفر (علیهالسّلام) و عالم روستای چرزه بود. فرزند این عالم در سال ۱۱۷۵ق. متولد شد و محمدباقر نامگذاری شد.
سید محمدباقر مقدمات علوم دینی را در زادگاه خود نزد پدرش و دیگر استادان آنجا گذراند. در سال ۱۱۸۲ق. که سید محمدنقی به خواسته برخی از مؤمنان شفت همراه خانوادهاش رهسپار آن دیار شد، محمدباقر نیز پدر را در این هجرت همراهی کرد و در آنجا هم از پدر بهره گرفت. این هجرت نهتنها برای مردم شفت بلکه برای سید محمدباقر نیز پربار و مبارک بود، او در این شهر از محضر دانشوران بهره گرفته، سرانجام خود را از آموزشهای آنان بینیاز دید و رهسپار عراق شد و در کربلا ساکن شد تا از محضر درس وحید بهبهانی استفاده کند.
سید شفتی در طول عمرش زندگی پر رمز و رازی داشته و در دوره کوتاهی دچار بیماری شد و پس از رهایی از درد و رنج، کتاب نفیس «الحلیه اللامعه» را به رشته نگارش کشید و سرانجام برای بهرهگیری از محضر سید محسن اعرجی رهسپار کاظمین شد.
از این عالم فرهیخته گیلانی شاگردان بزرگی پرورش و تحویل جامعه داده شد که از بین آنها میتوان به شیخ محمدمهدی بن حاج محمدابراهیم کلباسی، میرزا ابوالقاسم بن حاج سید مهدی کاشانی، حاج محمدجعفر آبادهای، محمد شفیع جاپلقی، صفرعلی لاهیجی، ملا صالح برغانی قزوینی، ملا جعفر نظرآبادی، محمد تنکابنی، سید محمدباقر خوانساری، سید علی طباطبایی زوارهای و دهها شاگرد دیگر یاد کرد.
از علامه شفتی آثار ارزشمندی به جا مانده که از جمله آنها میتوان به تحفه الابرار، الزهره البارقه، القضاء و الشهادات، جوابات المسائل، مناسک حج، رساله فی اقامه الحدود فی عصر الغیبه و رساله فی مشترکات الرجال اشاره کرد.
اما «علامه میرزا ابوالقاسم بن محمدحسن شفتی قمی» هم دیگر بزرگان گیلان و شفت است که در قرن سیزدهم حدفاصل (۱۱۵۰ق-۱۲۳۱ق) میزیسته، معروف به میرزای قمی، از مراجع تقلید شیعه بوده است.
میرزای قمی با برخی پادشاهان قاجار معاصر بود و آنان را به مدارا با مردم و ثبات در مذهب سفارش میکرد. برپایی نماز جمعه و جماعت از دیگر فعالیتهای او به شمار میرفت. مهمترین اثر او کتاب قوانین است که به همین جهت او را «صاحب قوانین» نیز لقب دادهاند. حجیت ظن مطلق، اجتماع امر و نهی در شیء واحد شخصی، جواز قضاوت برای شخص مقلّد طبق فتوای مجتهد از آرای خاص فقهی این عالم شفتی بود.
پدر میرزا؛ ملا محمدحسن، خود مردی فاضل بود و کتابی به نام «کأس السائلین» را به روش کشکول نوشته است. مادر وی نیز از خانوادهای اهل علم و فضیلت بود.
میرزای قمی زندگی علمی خویش را ابتدا نزد پدرش آغاز کرد و به تحصیل علوم دینی پرداخت، سپس به خوانسار رفت و نزد استادانی همچون سید حسین خوانساری به ادامۀ تحصیل پرداخت. وی پس از آن به عتبات عالیات رهسپار شد و از محضر اساتید بزرگی از جمله استاد الاساتید؛ آقا محمدباقر بهبهانی بهرههای فراوانی برد و در فقه و اصول به مقامی والا رسید.
پس از بازگشت از عراق چندین سال در جاپلق، اصفهان و شیراز به تدریس علوم دینی و تبلیغ دین پرداخت.
پس از آن به دعوت مردم قم، به این شهر هجرت کرد و تا آخر عمر در قم ماند. به همین دلیل، وی در بین مردم به «میرزای قمی» و در بین علما به «محقق قمی» و «فاضل قمی» مشهور شد.
بر اساس روایتها، ورود میرزای قمی به قم در زمانی (سده دوازدهم هجری) بود که حوزۀ علمیه قم به دلیل صدماتی که این شهر دیده بود، رونق چندانی نداشت. لیکن به مرور زمان، اهمیتی فراوان یافت و میرزا که فقیهی برجسته بود، در این رواج و رونق، نقش به سزایی داشت. میرزای قمی را باید حلقۀ اتصال حوزۀ علمیه عتیق با حوزه علمیه عصر جدید قم دانست.
این عالم گیلانی مرجعیت قم را احیا کرد و زمینه را برای تجدید حوزۀ فقاهت قم، پس از دورههای آغازین اسلام فراهم ساخت. میرزا در سال ۱۲۳۲ رحلت کرد و در قبرستان شیخان قم آرام گرفت.
میرزای قمی علاوه بر فقه و اصول، در علوم دیگری همچون حدیث، تاریخ، کلام، رجال، فلسفه، اخلاق، سیاست مدن و آداب مملکتداری نیز تبحّر داشته و در اکثر آنها تصنیفات و تألیفات ارزندهای از خود به یادگار گذاشته است. از جمله مهمترین تألیفات و تصنیفات میرزا را میتوان به قوانین الاصول، جامع الشتات یا «السؤال و الجواب» یا «اجوبه المسائل»، غنائم الایام فی مسائل الحلال و الحرام (فقه استدلالی در ابواب عبادات)، مناهج الاحکام (در طهارت، صلاه و ابواب معاملات)، معین الخواص، جوامع المسائل فی تحقیق مسائل الفروع و الاصول بالدلائل و رسالۀ اصول دین (در عقاید) اشاره کرد.
شفت دارای مفاخر ارزشمندی است
حجتالاسلام احمد حکیمی گیلانی امامجمعه شهرستان شفت با اشاره به اهمیت پرداخت و شخصیتپردازی بزرگان، علما و مفاخر دینی و فرهنگی اظهار کرد: گیلان و به ویژه منطقه محروم شهرستان شفت دارای مفاخر ارزشمند در حوزههای مختلف است که باید به آن پرداخته شود تا نسل حاضر با داشتههای هویتیشان آشنا شوند و به آن افتخار کنند.
برگزاری دومین نکوداشت عالمان شفتی همزمان با شهادت امام جعفر صادق (ع)
وی با اشاره به دو شخصیت برجسته شهرستان شفت حضرات «علامه سید محمدباقر موسوی شفتی» و «علامه میرزا ابوالقاسم بن محمدحسن شفتی قمی» افزود: دومین مراسم نکوداشت این بزرگان و عالمان شفتی همزمان با شهادت امام جعفر صادق (ع) در شفت برگزار میشود.
امامجمعه شهرستان شفت با بیان اینکه عالمان دینی جزو شناسنامههای جهان اسلام هستند، گفت: برخی علما و مفاخر دینی و علمی به پاخاسته از مناطق محروم و دوردست هستند که نمونه آن حضرات «علامه سید محمدباقر موسوی شفتی» و «علامه میرزا ابوالقاسم بن محمدحسن شفتی قمی» را میتوان نام برد که از منطقه محروم شفت پا به عرصه وجود گذاشتند و نهتنها برای شفت و گیلان، بلکه برای ایران افتخار آفریدند.
لزوم بازشناسی شخصیتهای برجسته علمی و دینی
حکیمی با تأکید بر لزوم بازشناسی و واکاوی شخصیتهای برجسته علمی و دینی اضافه کرد: معرفی عالمان و عارفان دینی و فرهنگی برای جامعه الگوسازی است و برکات فراوانی دارد.
به گفته وی، پرداختن به واقعیات و ناگفتههای پر رمز و راز عالمان دینی و علمی در جهات مختلف، برای مردم و مسئولان یک کلاس درس و اندیشه است.
تلاش علامه سید محمدباقر موسوی شفتی در ارتقای علوم دینی
امامجمعه شفت به اشاره به روحیه مردممحوری عالمان شفتی بیان کرد: «علامه سید محمدباقر موسوی شفتی» در ارتقای علم حوزوی و دینی تلاش بسیار کرد و در بین مردم از محبوبیت ویژهای برخوردار بود.
حکیمی با اشاره به ثروت و داراییهای «علامه باقر شفتی» بیان کرد: مرحوم علامه باقر شفتی بخش اعظمی از ثروتش را صرف مردم و اعتلای دین اسلام کرد.
وی با اشاره به ویژگیهای بارز دو شخصیت برجسته شهرستان شفت افزود: «علامه سید محمدباقر موسوی شفتی» و «علامه میرزا ابوالقاسم بن محمدحسن شفتی قمی» جریانپرداز و جریانساز دوران خویش بودند و تأثیر فراوانی در جهتدهی افکار عمومی و اجتماعی داشتند.
شایان ذکر است همایش نکوداشت «علامه سید محمدباقر موسوی شفتی» و «علامه میرزا ابوالقاسم بن محمدحسن شفتی قمی» روز پنجشنبه ساعت ۱۰ صبح همزمان با شهادت امام جعفر صادق (ع) در مسجد جامع حضرت ولیعصر (عج) شفت برگزار میشود.
